Müteşâbih olan ayetler hakkında İbn Battâl'ın bir sözü ve “Fethu’l Bâri alâ sahihi’l Buhârî” kitabı hakkında bazı mülahazalar

Şurası iyi bilinmelidir ki Müteşâbih olan ayetleri, zahirleri (zahiren kuruntu ettiren manaları) haricinde kalan bir mana ile anlamak gerekir ve bu tür ayetleri zahirlerine göre almak caiz değildir.

Sahih-i Buhari üzerine şerh yazanların en önlerinde gelenlerinden birisi olan İbn Battâl [1] Müteşâbih olan ayetler hakkında şöyle demiştir: “Müteşâbih olan ayetleri, zahirlerinden başka bir manaya çekmek (başka bir manada anlamak) vaciptir ve onları zahirlerine göre almak caiz değildir.”



[1] İbn Battâl, sahih-i Buhari üzerine yazılmış şerhler arasında meşhur olan “Fethu’l Bâri alâ sahihi’l Buhârî” kitabının yazarı olan İbni Hacer el-Askâlânî’den önce gelmiştir. Hatta İbni Hacer el-Askâlânî yaptığı şerhinde ondan nakillerde de bulunmuştur.

“Fethu’l Bâri alâ sahihi’l Buhârî” kitabı hakkında bazı mülahazalar:
Piyasadaki “Fethu’l Bâri alâ sahihi’l Buhârî” adı altında matbu (basılmış) olan arabî nüshada, kitabın el yazması olan asıl nüshasıyla uyuşmayan taraflarına rastlanmıştır. Dolayısıyla bu matbu olan nüsha doğrultusunda “Fethu’l Bâri alâ sahihi’l Buhârî” kitabının ciltlerinden bir kısmı türkçeye çevirildiği için bu hususa dikkat etmelidir, yani içinde asıl olan el yazması nüshasıyla uyuşmayan hatalara dikkat etmek gerekir. Edinilen bilgilere göre bu hususları tespit eden zatın, el yazması eserlerine vakıf olan muhaddis, allame ve tahkik edici Abdullâh el-Hararî Hocaefendi olduğu bilinmektedir. Kendisi daha önce Süriyede ikamet ediyorken çokca talebeler ve alimler yetiştirip birçok insana “Fethu’l Bâri alâ sahihi’l Buhârî” kitabını bizzat açıklamıştır. Dolayısıyla bu hususla ilgilenenlerin bu zatın önemli tespitlerinden haberdar olmaları gerekir.